سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )

358

تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى )

حيطه اقتدار او خارج نيست و تقديرات الهى در باره وى نافذ است و چون بعد از آيات احكام و نواميس الهى است شايد اشاره دارد به اينكه همانطورى كه نميتوان از تحت اقتدار او خارج گرديد هر كجا روى ملك او و تمام اجزاء موجودات زير فرمان اويند همانطور نميتوان از تحت فرمان او خارج گرديد كه هر كس از فرمان او سرپيچيد به زودى در قهر و غلبه او واقع ميگردد و آخر آيه وعده و رجاء و اميدوارى است اول وعيد است آخر وعده اول را ميترساند از عذاب دنيوى بمرگ بيموقع و هلاكت ، آخر اميدوار ميگرداند بحيات و زندگانى قانون قرآن اينطور است كه هر جا وعده به ثواب دهد در عقب وعيد و تهديد به عذاب ميدهد و به عكس هر جا تهديد به عذاب نمايد در پس آن اميدوار ميگرداند به ثواب و رحمت . و اينطور بيان اشاره به اين است كه انسان بايستى هميشه بين خوف و رجاء باشد در حديثى از صادق آل محمد صلى اللَّه عليه و آله و سلّم رسيده كه از پدر بزرگوار خود چنين نقل مينمايد كه فرموده « هيچ بنده مؤمنى نيست مگر آنكه در قلب او دو نور موجود است نور خوف و نور رجاء اگر با هم موازنه كنند ( يعنى اگر با هم بسنجند ) ذره‌اى با هم تفاوت ندارند . آرى خوف و رجاء دو اصل بزرگ و دو شرط مهم از اصول اخلاقى و ايمانى بشمار ميرود و تساوى آنها عبارت از اعتدال و حد وسط ما بين يأس از كرم خداوندى و غرور نفسانى برحمت ايزدى پديد ميگردد ، تساوى بين خوف و رجاء و اعتدال آن يك شرط اساسى از اصول ديانت و اول قدم راه سعادت و پيش قراول قافله راه روان بسوى خدا مىباشد . و ممكن نيست كسى بتواند قدم در راه سعادت و فضيلت گذارد مگر از پرتو خوف و رجاء زيرا ابتداء قواى سبعى و بهيمى در انسان غالب و مستولى است اگر نبود تازيانه خوف از عذاب و نويد رحمت و اميدوارى به ثواب ممكن نبود اين نفس سركش طاغى ياغى رام گردد و بار اطاعت بر گردن نهد و مادامى كه انسان گرفتار هوى و هوس و مبتلا بهزار گونه آرزو و آمال است چگونه تواند توجه نمايد بعالم إله و از انوار فيض او استمداد طلبد اين است كه خداوند در بسيارى از آيات قرآنى وعده و تهديد به عذاب و نويد بمغفرت و ثواب را مقابل هم انداخته كه نه مأيوس باشيم